Biếng ăn là tình trạng trẻ ăn ít hơn nhu cầu, kéo dài bữa ăn, ngậm thức ăn hoặc từ chối món ăn mới. Hầu hết trẻ đều có giai đoạn biếng ăn, đặc biệt từ 1 đến 5 tuổi, khi trẻ bắt đầu khẳng định sở thích và khám phá thế giới xung quanh. Điều quan trọng là cha mẹ cần hiểu đúng nguyên nhân thay vì chỉ lo con thiếu chất và ép ăn bằng mọi giá.
Vì sao trẻ biếng ăn?
Nguyên nhân thường gặp nhất là thói quen ăn uống chưa hợp lý: trẻ ăn vặt nhiều bánh kẹo, uống sữa quá nhiều trong ngày nên đến bữa chính không còn đói. Một số trẻ biếng ăn do đang mọc răng, ốm, hoặc vừa khỏi bệnh. Trẻ cũng có thể biếng ăn vì bữa ăn quá dài, bị ép ăn, hoặc không khí bữa ăn căng thẳng. Ít gặp hơn, biếng ăn có thể do thiếu kẽm, thiếu máu hoặc bệnh lý đường tiêu hóa — trường hợp này cần bác sĩ khám và tư vấn.
Đừng ép con ăn
Ép ăn là sai lầm phổ biến nhất. Khi bị ép, trẻ càng sợ bữa ăn, càng chống đối, và có thể nôn trớ hoặc ám ảnh với thức ăn. Thay vào đó, hãy để trẻ tự quyết định ăn bao nhiêu trong khẩu phần đã dọn sẵn. Nhiệm vụ của cha mẹ là chuẩn bị bữa ăn đủ chất và đúng giờ; nhiệm vụ của trẻ là quyết định ăn bao nhiêu. Bữa ăn nên kết thúc sau 30 phút dù trẻ ăn ít hay nhiều, không kéo dài hay dỗ dành thêm.
Tạo thói quen ăn uống lành mạnh
Cho trẻ ăn đúng giờ, 3 bữa chính và 1-2 bữa phụ, không ăn vặt linh tinh giữa các bữa. Hạn chế sữa xuống dưới 500ml mỗi ngày với trẻ trên 1 tuổi, vì uống nhiều sữa làm trẻ no và chán ăn cơm. Dọn món ăn đa dạng, màu sắc bắt mắt, cắt nhỏ vừa tay trẻ. Cho trẻ cùng tham gia chuẩn bị bữa ăn — nhặt rau, xếp đĩa — trẻ sẽ hào hứng với món ăn mình góp phần làm ra hơn.
Khi nào cần đi khám?
Đưa trẻ đi khám nếu trẻ sụt cân hoặc không tăng cân trong 3 tháng liên tiếp, trẻ mệt mỏi, xanh xao, hay ốm vặt, hoặc biếng ăn kéo dài trên một tháng mà không cải thiện dù đã thay đổi thói quen. Bác sĩ sẽ kiểm tra xem trẻ có thiếu vi chất như kẽm, sắt hay không và tư vấn bổ sung phù hợp. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc kích thích ăn ngon hay men tiêu hóa cho trẻ dùng dài ngày khi chưa có chỉ định.
Biếng ăn ở trẻ thường chỉ là một giai đoạn và sẽ qua đi nếu cha mẹ bình tĩnh, kiên nhẫn và giữ bữa ăn vui vẻ. Điều trẻ cần nhất không phải là một bát cơm đầy bị ép ăn hết, mà là một gia đình cùng ngồi ăn ngon miệng, đúng giờ và không áp lực mỗi ngày.
