Sau tuổi 40, cơ thể phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh với nhiều thay đổi: nội tiết tố estrogen giảm dần, quá trình trao đổi chất chậm lại, xương yếu dần và nguy cơ tim mạch, tiểu đường, ung thư tăng lên. Nhiều bệnh trong số này diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ không còn là việc nên làm mà là việc cần làm mỗi năm.
Các xét nghiệm cơ bản nên làm hằng năm
Đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết lúc đói để phát hiện sớm tiểu đường, xét nghiệm mỡ máu (cholesterol toàn phần, LDL, HDL, triglycerid) để đánh giá nguy cơ tim mạch. Chức năng gan, thận cũng nên được kiểm tra định kỳ, đặc biệt với người hay dùng thuốc hoặc có bệnh nền. Khám tổng quát hằng năm là dịp để bác sĩ rà soát toàn diện và tư vấn những xét nghiệm cần bổ sung theo tình trạng riêng của từng người.
Tầm soát ung thư không nên bỏ qua
Ung thư vú là ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Sau tuổi 40, phụ nữ nên chụp nhũ ảnh (mammography) định kỳ 1-2 năm một lần, đồng thời tự khám vú hằng tháng để phát hiện khối u sớm. Tầm soát ung thư cổ tử cung bằng xét nghiệm Pap và HPV nên thực hiện định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Ngoài ra, tầm soát ung thư đại trực tràng cũng nên bắt đầu từ tuổi 40-45, đặc biệt với người có tiền sử gia đình mắc bệnh.
Xương và nội tiết tố
Loãng xương là vấn đề lớn của phụ nữ sau tuổi 40 do estrogen giảm. Đo mật độ xương nên được thực hiện định kỳ, nhất là với người gầy, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình bị gãy xương. Về nội tiết tố, nếu bạn có triệu chứng bốc hỏa, mất ngủ, thay đổi tâm trạng kéo dài, hãy trao đổi với bác sĩ về các phương pháp hỗ trợ — không nên tự ý dùng thuốc nội tiết hay thực phẩm chức năng khi chưa được tư vấn.
Chăm sóc sức khỏe tinh thần và lối sống
Tuổi 40 thường là giai đoạn áp lực cao: công việc, con cái, cha mẹ già. Căng thẳng kéo dài làm tăng nguy cơ nhiều bệnh và ảnh hưởng giấc ngủ. Khám sức khỏe định kỳ cũng là dịp để chia sẻ với bác sĩ về giấc ngủ, tâm trạng và mức độ căng thẳng. Bên cạnh đó, duy trì vận động 150 phút mỗi tuần, ăn nhiều rau xanh và cá, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và ngủ đủ giấc vẫn là nền tảng quan trọng nhất cho sức khỏe tuổi 40.
Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám. Một buổi khám định kỳ mỗi năm, với đúng danh mục xét nghiệm, có thể phát hiện bệnh sớm hơn nhiều năm — và phát hiện sớm luôn đồng nghĩa với điều trị đơn giản hơn, ít tốn kém hơn và hiệu quả hơn rất nhiều.
