Trầm cảm sau sinh là tình trạng rối loạn tâm trạng xảy ra sau khi sinh con, ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 7 bà mẹ. Khác với cảm giác buồn bã thoáng qua trong vài ngày đầu sau sinh do thay đổi hormone, trầm cảm sau sinh kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng chăm sóc con và sinh hoạt hằng ngày của mẹ.
Dấu hiệu nhận biết trầm cảm sau sinh
Dấu hiệu cảm xúc bao gồm buồn bã kéo dài, khóc nhiều mà không rõ lý do, cảm thấy vô vọng, tội lỗi vì nghĩ mình là người mẹ tồi, lo lắng quá mức về sức khỏe của con hoặc ngược lại, cảm thấy xa cách và không gắn bó với con. Dấu hiệu thể chất bao gồm mất ngủ dù con đang ngủ, mệt mỏi kiệt sức, chán ăn hoặc ăn quá nhiều, đau đầu và đau cơ không rõ nguyên nhân.
Nguyên nhân gây trầm cảm sau sinh
Nguyên nhân chính là sự thay đổi hormone đột ngột sau sinh: nồng độ estrogen và progesterone giảm mạnh trong 24 giờ đầu sau sinh, ảnh hưởng đến tâm trạng của mẹ. Thiếu ngủ kéo dài do phải chăm con ban đêm làm trầm cảm nặng thêm. Áp lực làm mẹ lần đầu, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình, khó khăn tài chính và mâu thuẫn trong gia đình đều là yếu tố nguy cơ. Mẹ từng bị trầm cảm hoặc lo âu trước đây, hoặc có người thân trong gia đình bị trầm cảm, cũng có nguy cơ cao hơn.
Cách vượt qua trầm cảm sau sinh
Bước quan trọng nhất là chia sẻ với người thân và đi khám bác sĩ — đừng giấu kín cảm xúc vì sợ bị đánh giá. Bác sĩ có thể tư vấn tâm lý, kê thuốc chống trầm cảm an toàn cho mẹ đang cho con bú, hoặc kết hợp cả hai. Ngoài điều trị y khoa, mẹ cần được nghỉ ngơi: nhờ người thân trông con để mẹ ngủ bù, ăn uống đầy đủ và vận động nhẹ nhàng mỗi ngày. Tham gia nhóm hỗ trợ các bà mẹ sau sinh giúp mẹ cảm thấy mình không đơn độc và học hỏi kinh nghiệm từ những người đã vượt qua.
Khi nào cần đi khám ngay?
Hãy đi khám ngay nếu mẹ có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc làm hại con, nếu mẹ không thể chăm sóc con hoặc bản thân, nếu trầm cảm kéo dài trên 1 tháng mà không cải thiện, hoặc nếu mẹ cảm thấy hoàn toàn mất kết nối với con. Những trường hợp này cần được can thiệp y tế kịp thời. Nếu bạn là người thân của một bà mẹ mới sinh, hãy chú ý đến những thay đổi trong tâm trạng của cô ấy và khuyến khích cô ấy đi khám — nhiều mẹ bị trầm cảm sau sinh không tự nhận ra mình đang bệnh và cần người thân giúp đỡ.
Trầm cảm sau sinh không phải là lỗi của mẹ, không phải là sự yếu đuối và không có nghĩa là mẹ không yêu con. Đó là một bệnh lý cần được điều trị như mọi bệnh lý khác.
